Daha yeşil ve güvenli biyoplastikler
Avrupa Birliği'nin Horizon Europe programı tarafından desteklenen yeni GRECO projesi; biyobazlı, biyolojik olarak parçalanabilir ve geri dönüştürülebilir yenilikçi gıda ambalajları geliştirmeyi amaçlıyor. Proje, yeni nesil PLA (polilaktik asit) kopolimerler, fonksiyonel kaplamalar, katkı maddeleri ve çevre dostu katalizörler temelinde ilerliyor. Projenin hedefi, güvenli ve sürdürülebilir tasarım ilkelerine dayalı bir stratejiyle, gıda ambalaj sektörüne yönelik daha yeşil ve daha güvenli biyoplastik değer zincirlerinin yaşam döngüsü ve teknik-ekonomik uygulanabilirliğini göstermek.
Projenin başlangıç toplantısı, 16-17 Haziran 2025 tarihlerinde, Valensiya'daki AIMPLAS Plastik Teknoloji Merkezi ev sahipliğinde gerçekleştirilecek. Toplam 22 proje ortağı arasında TotalEnergies Corbion, AIMPLAS ve INNOTECH COEXPAN-EMSUR’un yanısıra European Bioplastics üyeleri de yer alıyor. Proje, Selanik Aristoteles Üniversitesi (AUTH) liderliğinde yürütülüyor.
GRECO Koordinatörü Dimitrios Bikiaris (AUTH), projenin yeni Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Yönetmeliği ile uyumlu olarak biyobazlı, biyobozunur ve geri dönüştürülebilir PLA kopolimerler geliştirdiğini belirterek, nihai hedeflerinin atıkları ve çevresel etkileri azaltan, sürdürülebilir ve döngüsel çözümler yaratmak olduğunu ifade etti.
Proje kapsamında geliştirilecek ambalajlar; peynir, işlenmiş et, taze et, meyveler ve kuruyemişler gibi çeşitli gıda ürünleri için esnek ve sert yapılarda tasarlanacak. Bu malzemeler, nem ve aroma kaybını önleyerek raf ömrünü uzatmayı amaçlıyor.
AIMPLAS, GRECO projesinde birçok görev üstleniyor. Sürdürülebilir Kimya baş araştırmacısı Belén Monje, “Reaktif ekstrüzyon (REX) yöntemini, gıda ambalaj sektörü için özel tasarlanmış, güvenli ve sürdürülebilir PLA bazlı kopolimerler geliştirmede çevre dostu bir kimya teknolojisi olarak uygulamaktan heyecan duyuyoruz. Bu malzemeleri Teknoloji Hazırlık Seviyesi (TRL) 7'ye kadar ölçeklendirmeyi planlıyoruz” dedi. Monje, “Reaktif ekstrüzyonla PLA kopolimerlerinin geliştirilmesi ve mekanokimya yoluyla katkı maddeleri üretimi, yenilikçi ve çığır açıcı bir yaklaşım. Bu sayede, daha sürdürülebilir, biyobazlı, geri dönüştürülebilir ve biyobozunur PLA bileşikleri ve kaplamalar elde etmek mümkün olacak” ifadelerini kullandı.
Yeni geliştirilecek PLA kopolimerleri, modelleme araçları kullanılarak biyolojik parçalanabilirlik, performans, üretim verimliliği ve kalite açısından optimize edilecek. TotalEnergies Corbion’dan Jenifer Mitja, projenin, ambalaj performansını artırırken geri dönüştürülebilirlik ve biyobozunurluk özelliklerini geliştiren PLA kopolimerlerinin ortaya çıkmasına katkı sağladığını vurguladı. Mitja, PLA’nın biyobazlı kökeni, endüstriyel erişilebilirliği ve düşük karbon ayak izi sayesinde yeni düzenlemelere uyum sağlama konusunda kilit rol oynadığını belirtti.
GRECO, projenin sonunda farklı kullanım ömrü sonu (End-of-Life, EoL) senaryoları üzerinde çalışacak. Biyobazlı polimerlerin ve malzemelerin, mekanik ve kimyasal geri dönüşümü hem açık hem kapalı döngü sistemlerde test edilecek. Ayrıca, gıda temasına uygun kullanım sonrası plastik ambalajlar üzerinde yenilikçi geri dönüşüm teknolojileri uygulanacak ve kirleticilerden arındırılmış geri dönüştürülmüş biyobazlı poliesterler üretilecek.
Geliştirilen malzemeler; deniz, su ve toprak gibi doğal ortamlarda aerobik ve anaerobik biyolojik parçalanabilirlik açısından test edilecek. Aynı zamanda endüstriyel ve ev tipi kompostlama koşullarında da testler yapılacak. Bu testlerin sonuçları, TÜV AUSTRIA Belçika ve DIN CERTCO gibi sertifikasyon kuruluşlarının mevcut biyobozunurluk sertifika sistemlerini güncellemesine katkı sağlayacak.
Konsorsiyum ayrıca, tüketici ihtiyaçları ve algıları üzerine, niteliksel ve niceliksel veriler toplayarak analiz edecek. Bu analizlerle, GRECO ürünlerinin sürdürülebilirlik, kullanılabilirlik ve erişilebilirlik gibi tüketici beklentileriyle ne ölçüde örtüştüğü değerlendirilecek.
GRECO’nun sonuçlarının; Plastik Stratejisi, Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi, Döngüsel Ekonomi Eylem Planı,Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Yönetmeliği gibi birçok Avrupa stratejisine somut katkı sağlaması öngörülüyor.
European Bioplastics Genel Müdürü Hasso von Pogrell, “European Bioplastics olarak, uygulanabilir bir AB Biyoekonomi Stratejisi’nin Avrupa endüstrilerinin gücünü korumada öncelikli olması gerektiğine inanıyoruz. Bu ancak tüm paydaşların iş birliği, daha fazla politika desteği ve teknolojik ilerlemeyle mümkün olabilir. GRECO projesi bu iş birliğinin örnek bir modeli ve döngüsel biyoplastiklerin geliştirilmesi açısından büyük bir adım olacak” ifadelerini kullandı.
Projenin, Avrupa Birliği’nin Horizon Europe Araştırma ve İnovasyon Programı kapsamında, 10117766 numaralı Hibe Anlaşmasıile7,6 milyon avro fon aldığı verilen diğer bilgiler arasında yer alıyor.
